Succesvol energiecafé KNSM-eiland april 2025
Actieve bewoners van de Wintermanspanden, Venetiëhof en Loods 6 op het KNSM-eiland presenteerden hun onderzoeken en activiteiten tijdens het energiecafé op 23 april. Sander Willems, warmteregisseur van de gemeente, bracht informatie over de plannen die de gemeente aan het ontwikkelen is en de wetgeving die daarbij gaat helpen. Marian Prins vertelde over de ontwikkeling op Sporenburg en de stappen naar een energiecoöperatie. Een groep van zes actieve bewoners gaat samen met de Energiecommissie de mogelijkheden onderzoeken voor samenwerking. lees hieronder het verslag.
Marian Prins ging na de opening door Aad van der Kley in op de kenmerken van het Oostelijk Havengebied, de werkzaamheden van de Energiecommissie en de initiatieven van buurtbewoners op het gebied van elektriciteit, isolatie en warmte. Samen met de gemeente gaat de Energiecommissie nu uitvoeringsplan(nen) maken voor het aardgasvrij maken van de buurt, voor isolatie en de aanpak van elektriciteit in de wijk;(capaciteitsproblemen, opwek, delen, laadpunten). Voorwaarde is dat dit plan samen met bewoners (kopers en huurders) tot stand komt. Bewoners moeten zeggenschap krijgen en er moeten goede afspraken gemaakt worden over planning, techniek, eigendom en over de haalbaarheid en de betaalbaarheid. Daarnaast wil de Energiecommissie inzetten op VvE-ondersteuning Marian verwees ook naar het document met basisgegevens over het KNSM-eiland.
Sander Willems, namens de gemeente aanwezig, sloot daar op aan. De grote stadsverwarmingsprojecten in Amsterdam en ook in de rest van Nederland zijn vorig jaar vastgelopen door financiële en politieke oorzaken. Amsterdam heeft nu de draad weer opgepakt, daarbij geholpen door wetgeving:
-WGIW (Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie) die gemeentes de bevoegdheid geeft om per gebied “de gaskraan dicht te draaien” op grond van een stadsbreed Warmteprogramma dat in Amsterdam nu in de maak is.
-Wet Collectieve Warmte waarin betaalbaarheid / tarieven via kostprijs en publiek eigendom geregeld worden, evenals het gebruik van duurzame bronnen en het uitgeven van warmtekavels. Dat laatstebetekent het toewijzen van gebieden aan warmtebedrijven en aan warmtegemeenschappen.In januari presenteerde de gemeente een nieuwe warmtekoers met daarin de volgende punten:
-Korte termijn CO2-reductie, door grotere inzet op warmtepompen waar dat logisch is, en op besparing.
-Middellange termijn: Voorbereiden publiek warmtebedrijf, verbeteren betaalbaarheid, kansen benutten, warmtegemeenschappen en warmtebedrijven.
Er komt een nieuwe kaart voor het warmteprogramma per wijk. Onderscheid wordt gemaakt tussen de fysieke kanten (wat is er mogelijk) en de sociale kanten (hoe staan bewoners er in). Amsterdam zet in op gesprekken met bewoners én op een volwaardige positie van energiegemeenschappen die lokaal iets tot stand willen brengen. De plannen van de Energiecommissie sluiten hier op aan.
Op de vraag of de gemeente dan ook het overleg met de woningcorporatie op gang brengt en ondersteunt is het antwoord “Ja”. Op de vraag waarom een warmtenet in publieke handen zou moeten komen worden als redenen genoemd: geen winstmotief, wantrouwen leverancier weghalen, duurzame bronnen inzetten.
De Wintermanspanden hebben gezamenlijk onderzoek laten doen naar de mogelijkheden en belemmeringen voor een inpandig warmtenet. Achterliggend is de vraag:Is een 55graden warmtenet mogelijk met behulp van aquathermie. Leidingen voor een warmtenet door de rookgaskanalen, zoals het idee was, blijkt niet mogelijk zonder breekwerk. Die leidingen lopen namelijk dwars door de gebouwen, ook via het woongedeelte. Via de gangen en trappenhuizen laten lopen is misschien wel mogelijk. Ook hebben de panden een energieonderzoek laten doen. De resultaten uit dit energie-onderzoek worden nu gebruikt om te bekijken of een individuele oplossing met een warmtepomp mogelijk is. Uit energieonderzoek weten bewoners al dat de warmtebehoefte verschilt per woning, mede afhankelijk van de ligging.
Loods 6 heeft veel groot onderhoud aangepakt, waaronder de plaatsing van nieuw glas. De vervanging van de oude CV-ketels waren reden om contact op te nemen met Vattenfall over de aansluiting van het pand op het warmtenet van Vattenfall. Dat gebeurt nu. Het pand krijgt een collectieve aansluiting, wat een forse korting op het vastrecht geeft. Nu wordt ook de mechanische ventilatie vernieuwd. Het grote dak wordt geïsoleerd en opnieuw ingericht. Er komen zo’n 1000 zonnepanelen op dit dak, waarmee Loods 6 ook mikt op de behoefte van de buurt. Deze optie wordt later op de avond opgepakt.
Barcelonaplein gaat in tegenstelling tot de afspraken van drie jaar geleden de rookgaskanalen vervangen en niet over op het warmtenet van Vattenfall.
Uit een enquête binnen Venetiëhof blijkt dat de bewoners belang hechten aan info, samen de richting bepalen en inzicht in de mogelijke scenario’s én kosten. Er is veel interesse in duurzaamheid, techniek en effect op woning. Venetiëhof is sinds 2016 aan het verduurzamen met als uitgangspunt een brede kijk op duurzaamheid. Het gaat om meer dan alleen het gebouw: energiebesparing; van het gas af; klimaatadaptatie; materiaalgebruik; biodiversiteit; delen; omkijken naar elkaar; hoe pakken we dit met elkaar aan? Gerealiseerd zijn: lift, ledverlichting, ventilatoren, energieadvies gemeente, overleg met Vattenfall en onderzoek warmtenet. Wat er aan komt of in de planfase zit zijn: dakvernieuwing, glasvernieuwing, zonnepanelen. Er zijn onderzoeken gedaan naar:
– PV installatie op lifttorens voor collectieve elektra, De VvE wil alleen stroom opwekken die de leden direct verbruiken
-Groen dak: welke mogelijkheden en voordelen; kunnen we de levensduur van de dakbedekking verlengen;
– waterretentie bij hevige buien resp.vermindering hittestress; verbeteren van de biodiversiteit.
Marian Prins is betrokken bij een pilot én de oprichting van een energiecoöperatie op Sporenburg. Aanleiding voor de pilot is de netcongestie én het trafohuisje op Sporenburg waarop 500 woningen zijn aangesloten. Het is een van de weinige trafohuisjes waar gemeten wordt wat er aan elektriciteit wordt opgewekt en wat er wordt gebruikt. De pilot is gericht op gedragsverandering en het meest simpele doel daarbij is het voorkomen dat er een tweede trafohuisje bij gebouwd moet worden. Daarvoor doen nu 80 huishoudens mee -alle met zonnepanelen- aan het slim energiegebruiken, d.w.z. aan het vermijden van pieken in elektriciteitsgebruik door middel van een app. Vermijd je de piek dan krijg je daarvoor een beloning.
Liander, die bij de pilot betrokken is, heeft nu 30 thuisbatterijen met korting aangeboden. Bewoners kunnen dan overdag, als er veel elektriciteit opgewekt wordt, laden en kunnen tijdens de piekuren ontladen. De vraag is natuurlijk of men wel batterijen wil gebruiken voor deze doeleinden.</p>
De pilot gaat nu een volgende fase in: het oprichten van een energiecoöperatie. De nieuwe Energiewet die op 1.1.2026 van kracht wordt, staat toe dat particulieren energie leveren. De leden die samen deze energiecoöperatie gaan vormen, moeten daarvoor wel bij dezelfde energieleverancier klant worden. Deze leverancier maakt dan de berekening voor het onderling leveren en afnemen. De coöperatie heeft geen winstoogmerk, maar streeft wel voldoende rendement na. Het opwekken en gebruik loopt via het net. Eind 2025 gaat er een voorstel naar bewoners, VvE’s, bedrijven, met de tarieven voor aan- en verkoop van energie. Leden moeten hun huidige energiecontract opzeggen. Doel blijft: slim energiegebruik.
De vraag is of dit ook mogelijkheden biedt voor het KNSM-eiland. Bijvoorbeeld door je aan te sluiten of door een eigen energiecoöperatie te starten.
Samenwerken/vervolg op KNSM
De Energiecommissie wil samen met de gemeente in beeld gaan brengen wat er wel en niet mogelijk is in de verschillende buurten. VvE’s kunnen dan keuzes maken en een positie innemen, samen met andere VvE’s, met hun buurt of met het hele eiland. De Energiecommissie heeft daarbij wel mensen nodig op het eiland die willen meedenken. Een voorbeeld is de 1000 zonnepanelen van Loods 6: wat zou je daar mee kunnen op KNSM? Wellicht is elektriciteit ook makkelijker om op samen te wekken dan warmte, dat veel complexere structuren vraagt. Maar het integreren van systemen is ook belangrijk: van elektriciteit naar warmte.
Er zijn zes mensen die samen een voorbereidingsgroep gaan vormen. Zij gaan zich samen met de Energiecommissie bezighouden met de vraag op welke punten er casussen uitgewerkt kunnen worden voor het verduurzamen van het KNSM-eiland voor warmte en elektriciteit. En zij komen in september met voorstellen.
Energiecafé Entrepotbuurt
Tijdens een geanimeerd Energiecafé voor de Entrepot-buurt op 27 november praatten zo’n 30 bewoners over de warmtetransitie in het Entrepot-gebied en wat daarvoor moet gebeuren. Veel VvE’s hebben al initiatieven genomen of maken plannen voor onderhoud en isolatie in hun gebouwen. Een groot deel van de Entrepotbuurt bestaat uit gebouwen die door architectenbureau Pro zijn ontworpen als één project. Ze zijn in dezelfde tijd (1991-1992) gebouwd en doorlopen min of meer eenzelfde onderhoudscyclus. Ze zijn nog aangesloten op aardgas. Alleen gebouw Batavia is van 10 jaar later, heeft stadsverwarming en is verder met zonnepanelen en de laadinfrastructuur in de parkeergarage.
Eigenaren en huurders wisselden ervaringen uit. 60% van de buurt bestaat uit huurwoningen, alle van Lieven de Key. Twee vertegenwoordigers van Lieven de Key hielden een korte inleiding. Hoewel Lieven de Key een enorme boost heeft gegeven aan de zonnepanelen op hun gebouwen, blijft het onderhoud op sommige punten behoorlijk achter (rookgaskanalen, ledverlichting o.a.). Leden van de bewonerscommissie zagen hun klachten bevestigd door de initiatieven die al wel in de VvE’s genomen waren, maar nog niet in hun woningen en gebouwen. Er zijn onderling afspraken gemaakt voor uitwisseling van gegevens en ervaringen over isolatie, onderhoud, laadinfrastructuur enz.
De vraag welke wensen en ideeën er zijn voor de warmtetransitie kwam op tafel. Er zijn mogelijkheden voor aquathermie, door de Energiecommissie zijn er in 2021 berekeningen voor gemaakt (www. Resourcefully.nl). Er zijn proefboringen voor aardwarmte, ook een schone warmtebron. Er ligt bovendien al een warmtenet van Vattenfall tot aan de Panamalaan, waar Batavia op aangesloten is. Daarnaast is de wetgeving nog volop in ontwikkeling. Er zijn nog geen duidelijke plannen en ideeën. Er zal in de loop van 2024 een vervolg komen, maar eerst zal de Energiecommissie op basis van deze eerste ervaring komende tijd Energiecafés in meer buurten organiseren.
Veemkade-OHkade in progress
De Veemkade/Oostelijke Handelskade is een zeer diverse woongebied met panden van 120 jaar tot 15 jaar oud. Ook hier gebeurt er van alles, zo bleek tijdens het energiecafé op 20 februari. De Loodsen met 6 VvE’s werken aan een warmtevoorziening met aquathermie. De kunstenaars in Pakhuis Wilhelmina willen de isolatie van het bedrijfspand zelf gaan doen en sparen voor een aquathemie-achtige warmtevoorziening. De beide MySide gebouwen gaan isoleren en zijn volop bezig met onderhoud. Onderhoud en verduurzaming dat niet gedaan wordt door woningcorporatie Ymere die als eigenaar in gebreke blijft bij de huurhuizen tegenover Brazilië (energielabels onder de C). Deze bewoners vonden elkaar tijdens het energiecafé en gaan met hulp van de Energiecommissie actie ondernemen naar Ymere. Voor de goed geïsoleerde panden als Detroit, Boston, Chicago, Costa Rica, Argentinië lijkt de urgentie niet hoog, maar ook in deze panden zullen de rookgaskanalen vervangen moeten worden met de daaraan gekoppelde vraag ”doen we dat nog?” De presentaties van Marian Prins en De Loodsen vind je hier.
Energiecafe over financiering van verduurzaming
Op 15 mei 2023 was er een energiecafé over de financiering die nodig is bij het verduurzamen van VvE-gebouwen. Fiona Hamberg van het Nationaal Warmtefonds presenteerde op welke manier VvE’s kunnen lenen voor verduurzaming. De gemeente Amsterdam biedt hiervoor geen leningen meer, maar geeft wel korting op de rente van de lening van het Warmtefonds.
VvE’s moeten zelf afwegingen maken hoe zij de verduurzaming willen financieren: sparen, eigen bijdrages, lenen of combinaties. Olga Hengeveld van de Energiecommissie ging samen met beheerder Charles Goebel in op de opties, hoe je ze kunt berekenen, waar je op moet letten, wat de kosten en de baten kunnen zijn.
Daarna werd ingegaan op vragen die binnen VvE’s kunnen spelen. Bijvoorbeeld over de inzet van eigen reserves, directe aflossing, extra aflossingen, consequenties bij verkoop of calamiteiten.
Bekijk hier de presentatie van Fiona Hamburg van het Nationaal Warmtefonds.
Bekijk hier de presentatie van Olga Hengeveld van de Energiecommissie.
Energiecafe: Laadpunten splijtzwam of zegen? Laadoplossingen in VvE-garages
Onder deze titel organiseerde de Energiecommissie OHG op 20 februari een energiecafé in het Shaffyhuis. Bijna 60 mensen luisterden naar de presentaties van experts en ervaringsdeskundigen uit onze eigen buurt.
Lees hier de presentatie van Ronald Steinmetz van het VvE Laadloket: Laadoplossingen in VvE-parkeergarages
Lees hier de presentatie van Robert van Gent van de Vereniging Elektrisch Rijders: Veiligheid van opladen in VvE-parkeergarages
Lees hier de presentatie van Hayte de Jong en Louis Visseren: Realisatie van laadpunten bij VvE Batavia, Entrepot West
Presentaties Energiecafé Warmtevoorziening en duurzaam bouwen Cruquius 22 juni 2022
Het energiecafé in juni 2022 vond plaats bij Architectenbureau LEVS. Roy
Vuulink Van Warm Cruquius liet ons de WKO-installatie van gebouw De Bocht zien
en vertelde hoe deze werkte. We hoorden hoe eigendom, beheer en exploitatie
geregeld zijn. Adriaan Mout van LEVS ging in op het thema “duurzaamheid in
nieuwbouw”. Pierre Mostert, werkzaam bij bureau ARUP en lid van de
energiecommissie, vertelde hoe warmtepompen en aquathermie werken.
Zie hier de presentatie van Roy Vuulink
Zie hier de presentatie van Pierre Mostert
Luister hier naar de podcast van Geluiden uit Oost over de bijeenkomst
Kijk hier naar het filmpje over WKO en aquathermie op Cruquius
Presentaties Energiecafé 24 maart 2022: Gebouwenonderzoek en isolatiemaatregelen
- De presentatie van Frederike Kuipers en Jeroen Tan over het onderzoek in 8 gebouwen in het OHG naar de mogelijkheden voor een middentemperatuur warmtenet vindt u hier.
- De presentatie van Jeroen Tan, Gertje Joukes en Olga Hengeveld over financiering en planning van isolatiemaatregelen binnen VvE’s vindt u hier.
- De presentatie van Mimi Slauerhoff over de aanpak van de gemeente Amsterdam voor de energietransitie van VvE’s vindt u hier.
Webinar (energiecafé) 27 januari 2022: In discussie met Vattenfall
Tijdens het online energiecafé ging de Energiecommissie in gesprek met Vattenfall. De opname van deze digitale bijeenkomst kunt je hier terugzien evenals de presentatie van Marian Prins (Energiecommissie) en Susanne van Suylenkom (Vattenfall). https://youtu.be/9qwT_wcxldI
Webinar 9 december 2021: Plannen & onderzoeken
Marian Prins, projectmanager van de Energiecommissie ging in op de plannen voor 2022 van de Energiecommissie. Gast was Stefan Mol, consultant duurzame energie bij Waternet. Hij presenteerde de resultaten van het onderzoek op het KNSM-eiland, de mogelijkheden voor een 55 graden warmtenet + aquathermie op het KNSM-eiland. Jeroen Tan vertelde over het onderzoek naar de geschiktheid van de appartementsgebouwen voor een 55 graden warmtenet. Het webinar is hier terug te zien. https://www.youtube.com/watch?v=TXZ6TPHY2QY
Webinar 21 maart 2021: Isoleren met de VvE
Vijf VvE’s in het OHG vertellen over hun aanpak, successen en leerpunten bij het isoleren van hun appartementsgebouwen. Het webinar is hier terug te zien.
https://www.youtube.com/watch?v=Suvcbkl4Ibc&t=12s
Webinar februari 2021: Zonne-energie in het OHG
Medewerkers van het Amsterdam Energy City Lab (www. aecl.nl) gaan in op wat er nu is aan zonne-energie in het OHG, wat de potentie is, wat we aan energie in de toekomst nodig hebben en voor welke vragen we komen te staan. Kijk hier dit webinar terug.
