Amsterdam Energie City Lab, Waternet en leden van de Energiecommissie OHG hebben een aquathermie-onderzoek gedaan op het KNSM-eiland. De onderzoekers hebben gekeken naar de mogelijkheden van de systemen, de CO2– uitstoot, de kosten, de belasting op het elektriciteitsnet en de implementatie. Zij hebben daarbij twee systemen vergeleken: een systeem dat uitgaat van een aanvoertemperatuur van 70 0C en een van 55 0C.
Uitgangspunten onderzoek
Er is uitgegaan van:
- aquathermie met waterwarmte van 15 0C
- een collectieve warmtepomp tegenover een individuele warmtepomp
- een warmtenet voor het hele KNSM-eiland: het water van 15 0C wordt door een collectieve (buurt-) warmtepomp opgewarmd naar een aanvoertemperatuur van 70 0C
- een warmtenet waarbij het water van 15 0C door een warmtepomp per gebouw wordt opgewarmd naar 55 0C (voor gebouwen vanaf B-label voldoende).
Noodzakelijke basistemperatuur is gekoppeld aan de isolatie
De noodzakelijke basistemperatuur van het warmtenet hangt samen met de isolatie-gesteldheid van het gebouw. Label A en B kunnen een lage c.q. middentemperatuur aan. Bij lagere labels zijn hogere aanvoertemperaturen nodig. Op het KNSM-eiland hebben de meeste gebouwen label A, B of C, maar er zijn enkele oude gebouwen die slecht geïsoleerd zijn. Wil je voor het KNSM-eiland een duurzaam warmtenet aanleggen dat gebruikt maakt van de warmte van het water uit het IJ dan zijn er, volgens de onderzoekers twee mogelijkheden.
Twee mogelijkheden
- Een warmtenet van 70 0C dat bestaat uit een aquathermie-systeem waarbij water van 15 0C uit het IJ met een collectieve warmtepomp wordt opgewarmd tot 70 graden voor alle gebouwen op het eiland. Het voordeel daarvan is dat er voor iedereen verwarmings- en warm tapwater is van 70 0C. Warm tapwater (douche en kraan) moet een temperatuur hebben boven de 65 graden vanwege het legionella-gevaar. Het nadeel is dat dit systeem 65% meer elektriciteit vraagt dan het tweede systeem.
- Een vijfde generatie warmtenet waarbij het water van 15 0C door warmtepompen in de gebouwen in een hogere temperatuur wordt omgezet, voor de geïsoleerde woningen in 550 C, voor de oudere woningen in 70 0C. Daarbij is dan wel een booster nodig om tapwater boven de 65 0C te verwarmen. Voordeel is dat dit systeem veel minder elektriciteit kost en dat die elektriciteit uit verschillende bronnen kan komen. Nadeel is dat er veel meer aanpassingen in de gebouwen en woningen nodig zijn.
Stijging elektriciteitsvraag
De onderzoekers wijzen erop dat de elektriciteitsvraag op het KNSM-eiland in de nabije toekomst met 130-200% gaat toenemen (het onderzoek is van 2021) door elektrische auto’s, elektrisch koken en dus door dergelijke warmtepompen. De ontwikkeling van aquathermie is vooral zin als deze gepaard gaat met duurzame elektriciteitsopwekking en flexibilisering van het gebruik.
Ruimtebeslag voor installaties en kosten
Welke oplossing je ook kiest, de installaties voor de aquathermie, de leidingen in de straat, de warmtepompen en de pompen en leidingen in de gebouwen nemen ruimte in beslag. Bij een 70 0C-oplossing moet er bovendien voldoende afstand worden gehouden van de drinkwaterleidingen. De onderzoekers berekenden dat bij een oplossing met een 55 0C-net er 250 m2 nodig is aan openbare ruimte voor de aquathermie-installatie, bij een 70 0C zo’n 600 m2. In het onderzoek is een overzicht te vinden van het ruimtebeslag per gebouw.
In het onderzoek zijn ook de kosten voor de verschillende scenario’s berekend. Die lopen uiteen van 23 tot 29 miljoen prijspeil 2021.
Lees het rapport hier.